21.01.2019
PPK i OFE – poznaj najważniejsze różnice

Polski system emerytalny był reformowany już kilka razy, jednak wydaje się, że żadna z przeprowadzonych reform nie rozwiązała najważniejszych wyzwań, jakie stoją przed starzejącym się, polskim społeczeństwem. Co więcej, próby naprawy naszego systemu emerytalnego i zamieszanie związane z Otwartymi Funduszami Emerytalnymi przyczyniły się do spadku zaufania Polaków względem systemowych rozwiązań mających na celu zapewnienie nam godnych emerytur. Czy Pracownicze Plany Kapitałowe są rozwiązaniem, które jest realnym i efektywnym narzędziem poprawy naszej sytuacji na emeryturze? Sprawdź, czym różni się PPK od OFE!

 

Prywatność środków

Wśród obaw dotyczących Pracowniczych Planów Kapitałowych bardzo często pojawia się strach przed powtórką sytuacji z roku 2014, w którym przeniesiono ponad 150 mld złotych z Otwartych Funduszy Emerytalnych do budżetu państwa. To naturalne, że wobec takiej historii polskiego systemu emerytalnego, Polacy obawiają się sytuacji, w której państwowy budżet będzie ponownie potrzebował pomocy, a politycy sięgną po nasze długo gromadzone oszczędności. Jednakże, ustęp 2 w artykule 3 ustawy o Pracowniczych Planach Kapitałowych jasno i klarownie mówi o tym, że pieniądze wpłacane do programu są naszą prywatną własnością. Od strony prawnej, zapisy odnośnie prywatności naszych środków w PPK są skonstruowane w dużo bezpieczniejszy sposób od zapisów dotyczących Otwartych Funduszy Emerytalnych, gdzie nie było umieszczonych bezpośrednich zapewnień o prywatności pieniędzy, co umożliwiło uznanie środków zgromadzone w OFE za pieniądze publiczne.

 

Możliwość wypłaty

Drugą istotną różnicą jest możliwość wypłaty środków z Pracowniczych Planów Kapitałowych w dowolnym momencie. Aczkolwiek, jeśli chcemy zachować dopłaty od pracodawcy i państwa oraz skorzystać z preferencyjnych ulg podatkowych, powinniśmy trzymać się zasad określonych przez ustawodawcę, według których powinniśmy wypłacić 25% środków nie wcześniej niż przed osiągnięciem 60 roku życia, a pozostałe 75% zgromadzonych pieniędzy ma być wypłacane nam w miesięcznych ratach w okresie co najmniej 10 lat. Oczywiście, możemy wypłacić pieniądze na swoich warunkach. Jeśli zdecydujemy się na wypłatę po 60 roku życia, ale nie zastosujemy się do wymogów ratalnych, będziemy musieli zapłacić podatek od zysków kapitałowych (19% od zysku wypracowanego przez nasze oszczędności w ramach PPK). W przypadku wypłaty środków przed 60 rokiem życia, wypracowane zyski będą obciążone wspomnianym podatkiem i, co więcej, suma zgromadzonych oszczędności zostanie uszczuplona o wszystkie dopłaty ze strony państwa oraz o 30% środków wpłaconych przez pracodawcę, które trafią na nasze indywidualne konto w ZUS, co wynika z faktu, iż wpłaty pracodawców są zwolnione ze składek na ubezpieczenie społeczne.

Ustawodawca przewidział także możliwość wypłaty 25% środków w przypadku poważnego zachorowania uczestnika programu lub jego najbliższej rodziny.

Dodatkowo, środki uzbierane w PPK mogą posłużyć do sfinansowania wkładu własnego podczas zakupu nieruchomości poprzez kredyt hipoteczny. Aczkolwiek, w takiej sytuacji będziemy zobligowani do zwrotu wypłaconych pieniędzy na nasze indywidualne konto oszczędnościowe w PPK w ciągu 15 lat.

Mimo obostrzeń przy wypłacie środków, jest to istotna zmiana w porównaniu do funkcjonowania Otwartych Funduszy Emerytalnych, gdzie nie mogliśmy sami decydować o momencie wypłaty zgromadzonej kwoty pieniężnej. W przypadku Pracowniczych Planów Kapitałowych, w dowolnej chwili będziemy mogli zlecić dyspozycję przelania dostępnych pieniędzy na wskazane przez nas konto.

 

Koszty obsługi

Przeciwnicy OFE często argumentowali, że nieefektywne działanie systemu jest spowodowane bardzo wysokimi opłatami, wśród których lwią część stanowiła opłata dystrybucyjna, której wysokość wynosiła nawet 9% w latach 1999-2000.  W ciągu następnych lat sukcesywnie spadała, aż do maksymalnego poziomu 3,5%. Jest to i tak duże obciążenie dla naszych środków, ponieważ oznacza, iż kapitał wpłacany do OFE już przy wpłacie pomniejszał się o 3,5%.  By nadrobić tę stratę w ciągu roku, fundusze musiały osiągnąć stopę zwrotu na poziomie dwukrotności zysku z obecnych lokat. Co więcej,  fundusze pobierały opłatę za zarządzanie naszymi środkami w wysokości 0,045% aktywów netto miesięcznie, co w skali roku oznacza, że ok. 0,54%  naszych środków było przeznaczane na poczet zarządzających.

Po porównaniu opłat w PPK do obciążeń funkcjonujących w OFE okazuje się, że Pracownicze Plany Kapitałowe są dużo efektywniejsze kosztowo, a jedynym kosztem dla płatnika jest opłata za zarządzanie naszymi środkami, co oznacza, że ustawa nie przewidziała występowania opłaty dystrybucyjnej. Całkowity limit opłat pobieranych przez instytucje finansowe wynosi 0,6% aktywów netto rocznie, w tym 0,1% opłaty jest uzależnione od osiągnięcia określonego wyniku inwestycyjnego. Jest to maksymalny poziom obciążenia potrącanego ze środków zgromadzonych przez inwestorów w skali roku, jednak instytucje finansowe w ramach konkurowania o klientów będą mogły zdecydować się na pobieranie niższych opłat za zarządzanie, co uczyni te produkty jeszcze bardziej atrakcyjnymi pod kątem finansowym dla inwestorów.

 

Dziedziczenie środków

Dziedziczenie środków z Otwartych Funduszy Emerytalnych i Pracowniczych Planów Kapitałowych odbywa się na bardzo podobnych zasadach. Połowa zgromadzonych środków przysługuje osobie, z którą uczestnik OFE lub PPK pozostawał we wspólnocie majątkowej, jeśli nie zostały ustanowione żadne ograniczenia tej wspólnoty. W przypadku OFE środki zostaną przelane na rachunek małżonka, prowadzony w otwartym funduszu emerytalnym. Z kolei pieniądze z PPK będą przekazane na  rejestr w PPK, IKE lub PPE. Pozostała część zgromadzonych środków w OFE lub PPK jest należna osobie uposażonej. Jeśli uposażony nie został wskazany, pieniądze są zaliczane do masy spadkowej, co się wiąże z przeprowadzeniem wszystkich niezbędnych procedur spadkowych na zasadach ogólnych. Podsumowując, w pierwszej kolejności część środków z PPK jest dziedziczona przez małżonka. Pozostała część jest należna osobom uposażonym, a następnie wszystkie środki nierozdysponowane w dwóch pierwszych krokach są przekazywane do masy spadkowej.

 

Pracownicze Plany Kapitałowe – program emerytalny czy oszczędnościowy?

Na zakończenie tego artykułu, chciałbym poruszyć istotną kwestię, która staje się jeszcze bardziej aktualna podczas porównywania OFE do PPK. Warto zauważyć, że Otwarte Fundusze Emerytalne są integralną częścią systemu emerytalnego, a pieniądze tam zgromadzone mają podwyższać naszą emeryturę dożywotnio,  choć ich znaczenie staje się coraz mniejsze dla naszych przyszłych emerytur, głównie ze względu na decyzję większości Polaków o rezygnacji z drugiego filaru. Z kolei, środki zgromadzone w Pracowniczych Planach Kapitałowych będą stanowić dodatkowe oszczędności, które mają podnieść jakość naszego życia na emeryturze, ale jednak nie są integralną częścią systemu emerytalnego. Zamiast wypłat dożywotnich, będziemy mogli dysponować tylko tymi środkami, które uda nam się uzbierać i odpowiednio zainwestować.

 

Autor: Arkadiusz Kowalski

Powrót